टुहुरो भयो माउस

आँखा झिम्क्याएभन्दा छिटो औंलाको आदेश
पालना गर्ने माउसका आविष्कारक डग
एङ्गेलबर्टको ८८ वर्षको उमेरमा निधन
भएको छ। माउसको प्रयोगमा व्यपकता आउनु
अघि नै एङ्गेलबर्टले १९६० मा यो उपकरण तयार पारेका थिए। धातुका दुई
साना टुक्रा जोडिएको पहिलो माउस काठले
बनाइएको थियो।

पछिल्लो समयमा विश्वव्यापी प्रयोगको उ
पकरण बनेको माउसले अविष्कारक
एङ्गेलबर्टलाई खासै पैसा भने दिन सकेन।
माउसको प्रयोग फैलन नपाउँदै सन् १९८७ मै
माउसको पेटेन्ट राएट सकिएको थियो।
स्ट्यानफोर्ड रिसर्च इन्स्टिच्युटले सन् १९८३ मा माउसको लाइसेन्स ४० हजार
अमेरिकी डलरमा एप्पल कम्पनीलाई
बिक्री गरिदियो। एक अनुमान अनुसार
अहिलेसम्म कम्तिमा एक अरब कम्प्युटर
माउस बिक्री भइसकेका छन्।

एङ्गेलबर्टले क्यालिफोर्निया अनुसन्धान
संस्थानमा काम गर्ने बेलामा इमेल, वर्ड
प्रोसेसिङ
तथा भिडियो टेलिकन्फरेन्सको आविष्कार
मा पनि काम गरेका थिए। स्टेट कम्प्युटर
हिस्ट्री म्युजियमले उनकी छोरी क्रिस्टिनाको इमेललाई उदृत
गर्दै डग एङ्गेलबर्टको मृत्युको खबर
दिएको हो। 'पिताको स्वास्थ्य खराब
थियो र मंगलबार
राति निदाएका बेला उहाँको देहान्त भयो',
इमेल उदृत गर्दै हिष्ट्री म्युजियमले भनेको छ।

डग एङ्गेलबर्टको जन्म ३० जनवरी १९२५
मा ओरेगनस्थित
पोर्टल्याण्डमा भएको थियो।
उनका पिता रेडियो मेकानिक थिए। ओरेगन
विश्वविद्यालयबाट इलेक्ट्रिकल
इन्जिनियरिङमा अध्ययन गरेका उनले दोस्रो विश्व युद्धका बेला राडार
टेक्निसियनको भूमिका निर्वाह
गरेका थिए। मान्छेको ज्ञान
बढाउनमा कम्प्युटरले कसरी सहयोग गर्न
सक्छ भन्ने सोचले उनलाई स्ट्यान्फोर्ड
रिसर्च इन्स्टिच्युटतर्फ डोर्या्एको थियो। उनको प्रयोगशालाले
इन्टरनेट विकासको प्रारम्भिक
प्रविधि एआरपीएनेट टेक्नोलोजी विकास
गर्न सहयोग पुर्याटएको थियो।

डग एङ्गेलबर्टको सोच
उनको समयभन्दा निकै अगाडि थियो।
उनी त्यो बेला प्रविधिमा काम
गरिरहेका थिए जतिबेला कम्प्युटरहरु
एउटा कोठा जत्रो हुन्थे। सन् १९६८
मा सान्सफ्रान्सिस्कोमा माउसको पहिलो स ार्वजनिक प्रदर्शनी गरेर एङ्गेलबर्टले
दुनियाँलाई छक्क पारिदिए।
यही कार्यक्रममा उनले
पहिलो भिडियो टेलिकन्फरेन्सका प्रदर्श
न पनि गरे। सोही कार्यक्रममा उनले
टेक्समा आधारित एआरपीएनेट प्रविधि सिद्धान्त बारे लामो व्याख्या गरे।
त्यो नै अहिले हामीले चलाउने इन्टरनेट
विकासको सुरुवाती कोशेढुंगा थियो।